مناهج

مناهج
نگرش ها و دغدغه های حوزه و روحانیت

۳ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «تحول حوزه» ثبت شده است

لزوم گفتمان سازی تحول تربیتی-تهذیبی


اولین نشست از سلسله نشست‌های راهبردی «ایمان و تعالی جمعی در حوزه‌های علمیه» امروز در مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه با حضور اساتید  و صاحب‌نظران عرصه معنویت و تربیت طلاب برگزار شد. مهمان ویژه نشست امروز حضرت آیت الله صدیقی از اساتید برجسته اخلاق و امام جمعه تهران بودند.

در ابتدای نشست، حجت الاسلام عالم زاده نوری معاون تهذیب حوزه‌های علمیه، با بیان تفاوت عملکرد تهذیبی حوزه‌، در پیش و پس از انقلاب و با  توجه به اینکه کارکرد معاونت تهذیب فراتر از برگزاری جلسات اخلاق است گفت: امروز به تعبیر رهبری باید دنبال کارخانه انسان‌سازی باشیم؛ نه صرف برخی فعالیت‌های محدود تهذیبی.


در ادامه آیت الله صدیقی به نکات راهبردی و مهم در نحوه برنامه‌ریزی تهذیبی اشاره داشتند و گفتند: طلبه آمده است که خود را در جمع بسازد و در کاروان حرکت کند. اساسا خودسازی بدون دیگرسازی عملی نیست. در این مسیر اول ایمان، دوم خوب زندگی کردن و عمل درست انجام دادن و سوم نجات دیگران است که نیاز به صبر دارد. و همه اینها فقط در سایه بندگی خدا و محبت و مودت نسبت به امام زمان (عج) حاصل خواهد شد.

یکی دیگر از مواردی که آیت الله صدیقی اشاره داشتند این بود که همه اساتید حوزه با عملکرد و منش و رفتار خود مربی طلاب هستند و این محدود و منحصر به اساتید خاص اخلاق نیست؛ لذا همه اساتید باید خودسازی را از خود شروع نموده و همه طلاب را نه به خود، بلکه به خدا دعوت کنند.

آیت الله صدیقی در ادامه به خلأهایی که دغدغه علامه طباطبایی در حوزه علمیه بود اشاره کردند و گفتند: مهجوریت قرآن و روایات توحیدی، اخلاقی و عرفانی در حوزه‌ها، اولویت نبودن تربیت اخلاقی در حوزه‌ها و عدم پختگی افکار طلاب در برابر شبهات همگی دغدغه‌های جدی علامه طباطبایی بودند؛ که در منشور رهبری درباره حوزه‌های علمیه همه این موارد موجود است و راهی به جز گفتمان‌سازی آنها نداریم.

شایان توجه است برگزاری این سلسله نشست‌ها توسط معاونت تهذیب حوزه‌های علمیه  و با همکاری مرکز مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت، انجام گرفته است. ایده اولیه در این سلسله نشست‌ها این است که برای تحقق تهذیب حقیقی و معنویت قرآنی در حوزه های علمیه، باید فضای کلی حوزه مبتنی بر روح تربیتی ایمانی بوده و تمامی عناصر حاکم بر حوزه مشحون از معنویت و اخلاق و در مسیر مجاهده انقلابی رقم بخورد.
خروجی این نشست‌ها توسط مرکز مطالعات راهبردی حوزه و معاونت تهذیب، تبدیل به راهبرد، سیاست، برنامه و فعالیت‌های اجرایی متناسب خواهد شد.

  • علی مهدوی

بررسی سه شرط لازم برای تحول آفرینی در حوزه علمیه

چه کسانی می‌توانند حوزه را متحول کنند؟

توضیحات آیت الله مصباح یزدی درباره تحول حوزه های علمیه

 ایرانِ بحران‌زده پیش از انقلاب اسلامی

در هر اجتماعی، کمبودهایی و گاهی بحران‌هایی به طور ناخواسته پیش می‌آید. کمبودهای طبیعی جامعه، به تدریج با یک حرکت اصلاحی ملایم قابل جبران است؛ اما وقتی به حد یک بحران رسید، دیگر آن حرکتهای آرام نمی‌تواند کمبودها را علاج کند و به یک حرکت سریع‌تر و قوی‌تر که معمولا انقلاب نامیده می‌شود، احتیاج است. شما دایره انقلاب را خیلی گسترده بدانید و آن را تنها در انقلاب‌های سیاسی منحصر نکنید، جامعه اسلامی ایران، در بیش از نیم قرن، دچار بحران‌های فکری، فرهنگی و دینی فراوانی شد و این به سبب یک حرکت طبیعی یا کمبودهای عادی نبود، بلکه دست‌هایی در کار بوده که با نقشه‌های شیطانی و حساب‌شده این مشکلات را برای جامعه ما پیش آورده بود. البته این مسأله منحصر به ایران نبود، بلکه همراه ایران و شاید اندکی قبل از آن، در ترکیه و بسیاری از کشورهای اسلامی این مشکل را پیش آورده بود.

لکن خوشبختانه پتانسیلی در جامعه ما وجود داشت که در جوامع اسلامی دیگر کمتر بود و آن بهره‌ای بود که جامعه ما از فرهنگ اهل بیت داشت. این امر پشتوانه‌ای برای ایجاد یک حرکت جهشی و انقلاب در جامعه شد که بتواند تا حدودی آن بحران‌ها و کمبودهای خطرناک را جبران کند. همه ما انقلاب را می‌شناسیم، عوامل مؤثر بر آن را می‌دانیم و کم و بیش با مسیر و زیر و بم‌هایش آشنا هستیم.

وقتی جامعه با چنین بیماری و بحرانی مواجه شد، چه کسی باید جامعه و این بیماری را علاج کند؟ آیا انتظار این است که کسی از خارج مرزهای کشور بیاید و ایران را اسلامی کند؟ نه این توقع وجود داشت و نه چنین چیزی امکان داشت. ابتدا امام (ره) با همراهی چند تن از دوستان و یاران و همفکرانش این حرکت را شروع کرد، به یاری خدا و با تمهیدات و تدبیرات الهی که خدا به ایشان الهام می‌فرمود، این کار گسترش پیدا کرد تا اینکه به چنین انقلاب عظیم و بی‌نظیری در عالم انجامید.

 

این سه عامل «بینش صحیح، فداکاری و استقامت» را باید در خود تقویت کنید و مطمئن باشید که به نتیجه مطلوبی خواهید رسید. طلبگی کاری است که وجود مقدس ولی عصر ارواحنا فداه به آن عنایت دارند.

 

  • علی مهدوی

 محمد حق‌پرست

نسبت به دوره‌ی جدید شورای عالی، دو نگاه وجود دارد:
1 نگاه امیدوار که انتخابات را برای شورا فصل جدیدی می‌داند که اعضای شورای عالی می‌توانند با طلاب تعامل کنند و طلاب نیز خواسته‌هایشان را مطالبه کنند.

2 نگاهی که امیدی به رشد ندارد و آیه یأس می‌خواند.

 هنوز زود است درباره درستی این دو نگاه قضاوت کنیم و بحث در این‌باره عملا بی‌فایده است. اما چند نکته حائز اهمیت است:

1 تنها چیزی که می تواند معیار امیدواری و ناامیدی باشد، عملکرد شورای عالی و مدیریت است. اکنون فصل جدیدی آغاز شده که شورا باید از این فرصت استفاده کرده و رویکرد نویی داشته باشد. اگر شورا فرصت را مغتنم بشمارد، قطعا نشاط به حوزه علمیه برمی‌گردد.

2 امید به اصلاح داشتن و مطالبه کردن، بهتر از رهاکردن و بی‌تفاوتی است. ما تجربه مشابهی در عرصه عدالتخواهی در سه دهه گذشته داریم. آن زمان عده‌ای علم عدالتخواهی را بلند کردند، اما بعد از مدتی ناامید شدند. اگر آن مسیر را طبق چارچوب و بر مدار عقلانیت ادامه داده بودند، حداقل امروز اوضاع بهتری داشتیم.

3 حرکتهای رادیکالی و خارج از چارچوب، نه‌تنها به نفع تحول نیست که ضررهای بزرگی هم خواهد داشت. هر حرکت رادیکالی، مانعی بر سر تحول می‌شود؛ نه اینکه آن را نزدیکتر کند. لذا تجربه‌ای باقی می‌گذارد که مسئولان از هر مطالبه‌ای، یاد تجربه‌های گذشته بیفتند و میدان را باز نکنند. در نتیجه امکان تحول برای دوره‌های بعد را هم خواهند بست. پس اگر عده‌ای امیدی به تحول ندارند، حداقل با سکوت خود بگذارند امیدواران، راه خودشان را بروند.

4 کسانی که امید به تحول و تعامل با شورا دارند، باید همفکر و همکار شوند. اکنون در دوره‌ای هستیم که «تک رسانه‌ای بودن» کاری از پیش نمی‌برد. از این رو، رویکرد مناهج تعامل و همکاری با سایر رسانه‌های حوزوی است که خواهان اصلاح باشند.

  • صادقی