هشدارهای کوبندهی امام خمینی درباره عالم بی تقوا
یکی از کتب کوچک ولی پرمحتوا از بیانات امام خمینی کتاب گرانسنگ «جهاد اکبر» است؛ این کتاب شریف توسط شاگرد امام مورخ برجسته استاد سید حمید روحانی گردآوری شده است. «جهاد اکبر» در بردارنده مباحث اخلاقی امام در ایام تبعید در نجف است. در آن ایام امام به مناسبت ماه رمضان یا ایّام دیگر مباحث اخلاقی مطرح میکردند که در این کتاب شریف ذکر شده است.
در یادداشت آتی بخش مهمی از بیانات امام درباره «اهمیت تهذیب در حوزه های علمیه» منتشر میشود:
وظیفه شما علاوه بر درس، تهذیب نفس است
شما كه امروز در اين حوزه ها تحصيل مى كنيد و مى خواهيد فردا رهبرى و هدايت جامعه را به عهده بگيريد، خيال نكنيد تنها وظيفه شما ياد گرفتن مشتى اصطلاحات مى باشد، وظيفه هاى ديگرى نيز داريد. شما بايد در اين حوزه ها خود را چنان بسازيد و تربيت كنيد كه وقتى به يك شهر يا ده رفتيد، بتوانيد اهالى آنجا را هدايت كنيد و مهذب نماييد. از شما توقع است كه وقتى از مركز فقه رفتيد، خود مهذب و ساخته شده باشيد، تا بتوانيد مردم را بسازيد و طبق آداب و دستورات اخلاقى اسلامى آنان را تربيت كنيد. اما اگر خداى نخواسته در مركز علم خود را اصلاح نكرديد، معنويات كسب ننموديد، به هر جا كه برويد العياذ باللّه، مردم را منحرف ساخته، به اسلام و روحانيت بدبين خواهيد كرد.
اگر بخاطر اعمال شما یک نفر گمراه شود، اعظم کبایر را انجام دادید
شما وظايف سنگينى داريد. اگر در حوزه ها به وظايف خود عمل نكنيد و در صدد تهذيب خود نباشيد و فقط دنبال فرا گرفتن چند اصطلاح بوده مسائل اصولى و فقهى را درست كنيد، در آتيه خداى نخواسته براى اسلام و جامعه اسلامى مضر خواهيد بود؛ ممكن است، العياذ باللّه، موجب انحراف و گمراهى مردم شويد. اگر به سبب اعمال و كردار و رفتار نارواى شما يك نفر گمراه شده از اسلام برگردد، مرتكب اعظم كباير مىباشيد؛ و مشكل است توبه شما قبول گردد.
چنانكه اگر يك نفر هدايت يابد، به حسب روايت «بهتر است از آنچه آفتاب بر آن مى تابد» مسئوليت شما خيلى سنگين است. وظايف شما غير از وظايف عامه مردم مىباشد؛
چه بسا امورى كه براى عامه مردم مباح است، براى شما جايز نيست، و ممكن است حرام باشد. مردم ارتكاب بسيارى از امور مباحه را از شما انتظار ندارند، چه رسد به اعمال پَست نامشروع، كه اگر خداى نخواسته از شما سربزند، مردم را نسبت به اسلام و جامعه روحانيت بدبين مى سازد.
عوام و جاهل اگر معصيتى مرتكب شود، فقط خود را بدبخت كرده، بر خويشتن ضرر وارد ساخته است؛ ليكن اگر عالمى منحرف شود و به عمل زشتى دست زند، عالمى را منحرف كرده، بر اسلام و علماى اسلام زيان وارد ساخته است.
اگر روحانی کار ناشایست کرد، مردم از دین زده میشوند
درد اينجاست: اگر مردم از شما عملى كه بر خلاف انتظار است مشاهده كنند، از دين منحرف مى شوند؛ از روحانيت برمى گردند، نه از فرد.
اى كاش از فرد برمى گشتند و به يك فرد بدبين مى شدند. ولى اگر از يك روحانى عملى ناشايست و برخلاف نزاكت ببينند، تجزيه و تحليل نمى كنند همچنانكه در ميان كسبه افراد نادرست و منحرف وجود دارد و در ميان اداري ها اشخاص فاسد و زشتكار ديده مى شود، ممكن است در ميان روحانيون نيز يك يا چند نفر ناصالح و منحرف باشد. لذا اگر بقالى خلاف كند، مى گويند فلان بقال خلافكار است. اگر يك عطار عمل زشتى مرتكب گردد، گفته مى شود فلان عطار زشتكار است. ليكن اگر آخوندى عمل ناشايسته اى انجام دهد، نمى گويند فلان آخوند منحرف است، گفته مى شود آخوندها بدند!
توبه عالم سختتر است!
وظايف اهل علم خيلى سنگين است؛ مسئوليت علما بيش از ساير مردم مى باشد. اگر به «اصول» كافى، كتاب وسائل به ابواب مربوط به وظايف علما مراجعه كنيد، مى بينيد تكاليف سنگين و مسئوليت هاى خطيرى براى اهل علم بيان شده است. در روايت است كه وقتى جان به حلقوم مى رسد، براى عالم ديگر جاى توبه نيست، و در آن حال توبه وى پذيرفته نمى شود؛ زيرا خداوند از كسانى تا آخرين دقايق زندگى توبه مى پذيرد كه جاهل باشند.
و در روايت ديگر آمده است كه هفتاد گناه از جاهل آمرزيده مى شود پيش از آنكه يك گناه از عالم مورد آمرزش قرار گيرد.
گناه توسط عالم، یک امت را به عفونت میکشد!
زيرا گناه عالِم براى اسلام و جامعه اسلامى خيلى ضرر دارد. عوام و جاهل اگر معصيتى مرتكب شود، فقط خود را بدبخت كرده، بر خويشتن ضرر وارد ساخته است؛ ليكن اگر عالمى منحرف شود و به عمل زشتى دست زند، عالمى را منحرف كرده، بر اسلام و علماى اسلام زيان وارد ساخته است.
اينكه در روايت آمده كه اهل جهنم از بوى تعفن عالمى كه به علم خود عمل نكرده متأذى مى شوند ، براى همين است كه در دنيا بين عالم و جاهل در نفع و ضرر به اسلام و جامعه اسلامى فرق بسيار وجود دارد. اگر عالمى منحرف شد، ممكن است امتى را منحرف ساخته به عفونت بكشد. و اگر عالمى مهذب باشد، اخلاق و آداب اسلامى را رعايت نمايد، جامعه را مهذب و هدايت مى كند.
کتاب جهاد اكبر، صفحه 13
