تذکرات مهم امام خمینی درباره نماز شب برگرفته از کتاب چهل حدیث
مرحوم امام خمینی با بیان خاص خود در حدیث دوازدهم چهل حدیث تذکراتی ماندگار درباره اهمیت نماز شب بیان فرمودند که هربار خواندن آن سبب میشود قلبهای آماده تأثیر پذیرند و برای نماز شب انگیزه مضاعف پیدا کنند. خواندن این بخش چهل حدیث قبل از نمازهای شب توصیه میشود:
و عن علىّ بن إبراهيم- في تفسيره- بإسناده عن أبي عبد اللّه، عليه السّلام، قال: ما من عمل حسن يعمله العبد إلاّ و له ثواب في القرآن إلاّ صلاة اللّيل، فإنّ اللّه لم يبيّن ثوابها لعظيم خطره عنده، فقال: «تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربّهم خوفا و طمعا و ممّا رزقناهم ينفقون. فلا تعلم نفس ما أخفى لهم من قرّة أعين جزاء بما كانوا يعملون.»
سند به حضرت صادق، عليه السلام، رساند كه فرمود: «نيست عمل نيكويى كه به جا مى آورد آن را بنده مگر اينكه از براى آن ثوابى است در قرآن، بجز نماز شب، پس همانا خداوند بيان نفرموده ثواب آن را براى عظمت شأن آن نزد او.
پس این آیه را فرمود: «دور مى كنند پهلوهاى خود را از خوابگاهها، مى خوانند پروردگار خود را ترسان و طمعكار، و از چيزى كه روزى كرديم آنها را انفاق مىكنند، پس نمىداندكسى چيزى كه پنهان شده از براى آنها از روشنى ديده و سرور آن جزاى آنچه را عمل مىكردند»
آيا اين «قرّة العينى» كه خداى تعالى ذخيره فرموده و مخفى نموده، كه هيچ كس بر آن آگاه نيست، چيست و چه خواهد بود؟
اگر از جنس انهار جاريه و قصور عاليه و نعمتهاى گوناگون بهشتى بود بيان مىفرمود، چنانچه براى ساير اعمال بيان فرموده، و ملائكة اللّه بر آن مطلع شدند. معلوم مىشود غير اين سنخ است و عظمت آن بيشتر از آن است كه گوشزد كسى توان كرد- خصوصا براى ساكنين اين عالم دنيا.
نعمتهاى آن عالم را مقايسه مكن به نعمتهاى اينجا، گمان مكن بهشت و جنّات آن مثل باغستانهاى دنيا منتها قدرى وسيعتر و عاليتر است، آنجا دار كرامت حق و مهمانخانه الهى است!
نعمتهاى آن عالم را مقايسه مكن به نعمتهاى اينجا، گمان مكن بهشت و جنّات آن مثل باغستانهاى دنيا منتها قدرى وسيعتر و عاليتر است، آنجا دار كرامت حق و مهمانخانه الهى است! تمام اين دنيا مقابل يك تار موى حور العين بهشتى نيست!
تمام اين دنيا مقابل يك تار موى حور العين بهشتى نيست، بلكه مقابل يك تار از حلّههاى بهشتى كه براى اهل آن فراهم شده نيست، با اين تفصيل حق تعالى جزاى نماز گزار در شب را اينها قرار نداده و در مقام تعظيم آن بدان بيان ذكر فرموده.
ولى هيهات كه ايمان ما سست و اهل يقين نيستيم، و الا ممكن نبود اين طور به غفلت بگذرانيم و تا صبح با خواب گران هماغوش شويم. اگر چنانچه بيدارى شب انسان را به حقيقت و سرّ نماز آگاه كند و با ذكر و فكر حق انس بگيرد و شبها مطيّه (مَرکب) معراج قرب او شود، عنوان كه ديگر جز جمال جميل حق براى او جزايى نتواند بود.
اى واى به حال ما اهل غفلت كه تا آخر عمر از خواب برنمىخيزيم و در سكر طبيعت باقى هستيم، بلكه هر روز بر مستى و غفلت ما مىافزايد. جز مقام حيوانيت و مأكل و مشرب و منكح آنها چيز ديگر نمىفهميم!
اى واى به حال ما اهل غفلت كه تا آخر عمر از خواب برنمىخيزيم و در سكر طبيعت باقى هستيم، بلكه هر روز بر مستى و غفلت ما مىافزايد.ما حاجات خود را از شيطان- اگر گمان كنيم حاجت روا كن است- مىطلبيم!
و هر چه مىكنيم، گر چه از سنخ عبادات هم باشد، باز براى اداره بطن و فرج مىكنيم. گمان كردى كه نماز خليل الرحمن مثل نماز ما بوده؟
خليل عرض حاجت به جبرئيل امين نفرمود و ما حاجات خود را از شيطان- اگر گمان كنيم حاجت روا كن است- مىطلبيم!
ولى باز نااميد نبايد شد. ممكن است پس از مدتى بيدارى شب و انس و عادت به آن، خداى تعالى كم كم دستگيرى فرمايد و با يك لطف خفى خلعت رحمت بر تو بپوشاند. ولى از سرّ عبادت مجملا غافل مباش و همه را به تجويد قرائت و تصحيح ظاهر فقط مپرداز. اگر نمىتوانى مخلص شوى، لا اقل براى آن قرّة العينى كه حق تعالى مخفى فرموده بكوش و يادى از فقير عاصى حيوان سيرت كه از همه درجات به حيوانيت قناعت كرده- اگر مايل شدى- بكن، و با توجه و خلوص نيت بخوان: اللّهمّ ارزقني التّجافى عن دار الغرور، و الإنابة إلى دار الخلود، و الإستعداد للموت قبل حلول الفوت
چهل حدیث ص 202
